در شرایط بحرانی مانند زلزله، ایمنی سیستمهای الکتریکی اهمیتی دوچندان پیدا میکند. آمارها نشان میدهند که در بسیاری از زلزلههای بزرگ، حوادث ثانویه مانند آتشسوزی، برقگرفتگی و انفجار ناشی از اتصال برق، خساراتی حتی سنگینتر از تخریب اولیه سازه به بار آوردهاند. سیستمهای برقی آسیبدیده میتوانند مانند بمبهای ساعتی عمل کنند.
در ادامه، مهمترین دستورالعملهای ایمنی برق برای حفظ جان و مال در این شرایط بحرانی آورده شده است:
یک: قطع فوری جریان اصلی برق
اگر ساختمان آسیب دیده است یا بوی سوختگی حس میکنید، اولین و مهمترین اقدام، قطع برق از کنتور یا تابلوی اصلی (فیوز مینیاتوری) است. حتی اگر برق منطقه قطع شده باشد، شما باید فیوزهای داخلی را قطع کنید؛ زیرا وصل شدن ناگهانی برق شهر میتواند باعث ایجاد جرقه و آتشسوزی در سیمکشیهای آسیبدیده شود.
دو: خطر نشت گاز و کلیدهای برق (بسیار مهم)
زلزله اغلب باعث شکستگی لولههای گاز میشود. اگر بوی گاز استشمام کردید، به هیچ عنوان کلید برق را روشن یا خاموش نکنید و دوشاخه هیچ وسیلهای را از پریز نکشید. کوچکترین جرقه در کلید یا پریز میتواند منجر به انفجار مهیب شود. در این شرایط فقط شیر اصلی گاز را ببندید و ساختمان را ترک کنید.
سه: دوری از محیطهای خیس و مرطوب
ترکیدگی لولههای آب در زلزله شایع است. ترکیب آب و برق کشنده است. اگر کف ساختمان خیس است یا آب به زیرزمین نفوذ کرده، هرگز وارد آن محیط نشوید مگر اینکه اطمینان حاصل کنید برق کاملاً قطع شده است. آب میتواند جریان برق را منتقل کرده و باعث برقگرفتگی شدید شود.
چهار: ممنوعیت دستکاری خودسرانه سیمکشیها
از جابجایی کابلهای آویزان، دستکاری تابلوهای برق کج شده یا بیرون کشیدن سیمها از زیر آوار اکیداً خودداری کنید. روکش سیمها ممکن است خراشیده شده باشد و تماس با آنها خطر جانی دارد. بررسی سلامت سیمکشی فقط باید توسط برقکار متخصص و با ابزار عایق انجام شود.
پنج: مدیریت وسایل برقی و استفاده از محافظ
تمام وسایل برقی (یخچال، تلویزیون و...) را از پریز جدا کنید. نوسانات شدید ولتاژ در لحظه وصل شدن مجدد برق، میتواند باعث سوختن وسایل شود. استفاده از محافظ برق استاندارد و کلید محافظ جان (RCD) در تابلو برق، میتواند از بسیاری از حوادث جلوگیری کند.
شش: احتیاط در استفاده از ژنراتورهای برق
اگر از موتور برق یا ژنراتور اضطراری استفاده میکنید، هرگز آن را به سیمکشی داخلی خانه وصل نکنید (مگر اینکه کلید چنجاور استاندارد داشته باشید). این کار میتواند باعث "برگشت جریان" به شبکه اصلی شده و جان مأموران اداره برق را که در حال تعمیر خطوط هستند، به خطر بیندازد.
هفت: آمادگی برای پسلرزهها و شارژ تجهیزات
پس از زلزله اصلی، احتمال وقوع پسلرزه و قطع مجدد برق وجود دارد. در زمانهایی که برق وصل است، پاوربانکها، چراغهای اضطراری و باتریهای قابل شارژ را پر کنید تا در صورت قطعی طولانیمدت، امکان روشنایی و ارتباط را داشته باشید.
هشت: عدم وصل برق در ساختمانهای ناایمن
اگر دیوارها یا سقف ساختمان ترکهای عمیق برداشته است، حتی اگر سیمکشی سالم به نظر میرسد، از وصل کردن برق خودداری کنید. جابجایی دیوارهای کاذب ممکن است باعث کشیدگی یا پارگی سیمهای داخل دیوار شده باشد که با چشم قابل دیدن نیست و خطر آتشسوزی پنهان را ایجاد میکند.